Perfectbouw info bulletin over Asbest

In het kort

Asbest is de verzamelnaam van een aantal mineralen die zijn opgebouwd uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. Asbest is sterk, slijtvast, bestand tegen logen, zuren en hoge temperaturen, het isoleert en is bovendien goedkoop. In het verleden werd het dan ook voor tal van toepassingen gebruikt, totdat men er achter kwam dat asbest onaanvaardbare gezondheidsrisico's kan veroorzaken. Het inademen van asbestvezels kan longkanker, stoflongen (asbestose) of long- en buikvlieskanker (mesothelioom) veroorzaken. De verkoop van asbest of asbesthoudende producten is sinds 1 juli 1993 nagenoeg verboden in Nederland. Asbest werd op twee manieren toegepast: 'hechtgebonden', en 'niet hechtgebonden of losgebonden'. Een voorbeeld van hechtgebonden asbest is asbestcementplaat. Een voorbeeld van losgebonden asbest is spuitasbest.  Als de asbestvezels goed (hechtgebonden) vastzitten in het materiaal bestaat er weinig kans dat de vezels in de lucht terecht komen en schade veroorzaken. Onbeschadigde asbestcementplaten hoeven dan ook niet verwijderd te worden. Eventueel kunt u de asbestcementplaat verven of afdekken met een ander materiaal. Ga nooit in asbest boren of zagen, of het op een andere manier bewerken. Hierbij komen vezels vrij die ingeademd kunnen worden. Spuitasbest, dat vroeger gebruikt werd als isolatiemateriaal, moet volledig worden afgedekt of verwijderd worden.

Enkele tips:

• Wilt u weten of een bepaald materiaal asbest bevat, neem dan contact op met de Keuringsdienst van Waren via de Warenklachtenlijn (tel: 0800-0488), of met een asbestanalysebedrijf.

• Voor het verwijderen van asbest is altijd toestemming van de gemeente nodig. Soms is een sloopvergunning nodig; in dat geval moet een deskundig asbestverwijderingsbedrijf worden ingeschakeld.

• In de periode van 1963 tot 1980 is vinyl vloerbedekking met asbest te koop geweest; ook wel 'zeil' genoemd. Normaal gesproken komt uit deze vloerbedekking geen asbestvezels vrij, tenzij de bovenlaag versleten is. Een goede oplossing is om een nieuwe vloerbedekking over de oude heen te leggen.

• Sinds 1998 geldt voor particulieren een volledig verbod voor (her)gebruik van asbesthoudend materiaal. Het bewerken ervan is gevaarlijk omdat daarbij asbestvezels kunnen vrijkomen.

Blootstelling aan asbestvezels

In Nederland sterven naar schatting jaarlijks zo'n 600 mensen aan kanker die is veroorzaakt door blootstelling aan asbest. Mensen die door hun werk veel met asbest hebben gewerkt en die veel asbestvezels hebben ingeademd, lopen grote risico's. De ziekte openbaart zich pas vele jaren na inademing. Ook in de buitenlucht zweven asbestvezels, onder andere afkomstig van remvoeringen van auto's. Maar de hoeveelheid vezels in de lucht is zo gering, dat inademen voorzover bekend geen gevaar voor de gezondheid oplevert. Tegenwoordig mag er in remvoeringen geen asbest meer worden toegepast.  Asbestvezels komen ook in kleine hoeveelheden voor in drinkwater (via het afdichtmateriaal in grote betonnen drinkwaterleidingen) en voedsel (afkomstig uit filters van de voedingsindustrie of verontreiniging via de lucht). Voorzover bekend zijn ook deze concentraties niet schadelijk voor de gezondheid.

Hoe herken je asbest?

Alle asbesthoudende producten hebben een vezelige structuur, alhoewel dat bij hechtgebonden producten en materialen vaak moeilijk te zien is. Wit asbest werd het meest gebruikt. Producten en materialen met wit asbest hebben een witte tot lichtgrijze kleur. Een andere aanwijzing is de leeftijd. Producten van vóór 1983 kunnen losse asbest bevatten; hechtgebonden asbest is toegepast tot 1993. Andere informatiebronnen zijn de fabrikant of leverancier van het materiaal of de eigenaar/verhuurder van een huis. Alleen een microscopische analyse kan uitsluitsel geven of het materiaal of product werkelijk asbest bevat. De Keuringsdienst van Waren informeert mensen die vermoeden dat zij asbest in of om het huis hebben. Zij hebben ook adressen van laboratoria die monsters kunnen onderzoeken. Een deskundig asbestinventarisatiebedrijf kan nagaan of in een woning asbest aanwezig is. Aan deze onderzoeken zijn kosten verbonden.

Waar kan asbest inzitten?

Een overzicht van asbesthoudende producten is te vinden in de brochure 'Asbest in en om het huis' van VROM. Onderstaande tabel bevat een globaal overzicht:

Wat te doen met asbestcementplaten

Asbestcementplaten die in goede staat zijn, kunnen het beste blijven zitten. Zij leveren geen gevaar op als het materiaal onbeschadigd is, niet wordt bewerkt en ook niet beschadigd kan raken. Het is verboden om dusdanig met het materiaal om te gaan dat anderen daarbij in gevaar worden gebracht. Bewerken met een hogedrukspuit, staalborstel of schuurpapier is dus verboden. Als de platen verweerd of brokkelig zijn, kunnen asbestvezels vrijkomen. Op de beschadigde plekken is de vezelige structuur dan goed te zien. In dit geval kunnen de platen beter worden verwijderd.

Asbesthoudende vloerbedekking

In de periode van 1963 tot 1980 is vinyl vloerbedekking met asbest te koop geweest; ook wel 'zeil' genoemd. De toplaag is van pvc en in de onderlaag zit asbest. De viltachtige onderlaag lijkt op karton en is lichtgrijs tot lichtbeige, soms lichtgroen. Normaal gesproken komen uit deze vloerbedekking geen asbestvezels vrij. Als de bovenlaag versleten is, kunnen wel vezels vrijkomen. Een goede oplossing is om een nieuwe vloerbedekking over de oude heen te leggen. Op de oude vloerbedekking kan een sticker worden geplakt, waarop staat dat er asbest in zit. De nieuwe vloerbedekking kan beter alleen aan de randen worden vastgelijmd, zodat bij vervanging de oude vloerbedekking makkelijk gescheiden kan worden. Meer gedetailleerde informatie staat in de VROM-brochures 'Wat u vooraf moet weten over het verwijderen van asbesthoudende vloerbedekking: het gebruik van de doe-het-zelfset door particulieren' en in 'Handleiding voor het verwijderen van asbesthoudende vloerbedekking: het gebruik van de doe-het-zelfset door particulieren'. Alle brochures zijn verkrijgbaar bij het Distributiecentrum VROM en bij uw gemeente.

Spuitasbest

Spuitasbest is tot 1978 vooral toegepast in grote gebouwen. Er hoeven geen maatregelen genomen te worden als het materiaal is afgeschermd, bijvoorbeeld in een afgesloten ruimte. In dat geval kunnen er geen vezels vrijkomen. Ook op plekken waar vrijwel geen mensen komen, kunnen maatregelen meestal achterwege blijven.
Bij twijfel kan een asbestinventarisatiebedrijf worden ingeschakeld.

Asbesthoudende huishoudelijke apparaten

Sommige oudere huishoudelijke apparaten en producten bevatten asbest, zoals haardrogers, strijkijzers of warmhoud plaatjes. Omdat het asbest meestal opgesloten zit in het product of apparaat, komen onder normale omstandigheden geen of nauwelijks asbestvezels vrij. Bij twijfel kan informatie worden ingewonnen bij de Keuringsdienst van Waren. Asbesthoudende huishoudelijke apparaten kunnen net als andere apparaten gescheiden worden ingeleverd bij de gemeente of bij aankoop van een nieuw apparaat bij de winkel.

Het verwijderen van asbest

Asbest mag alleen worden verwijderd met toestemming van de gemeente. Hoe er moet worden verwijderd staat in het Asbestverwijderingsbesluit. Hierin staat wanneer een sloopvergunning nodig is, wanneer het een zogeheten 'mededeling onder voorschriften' is, en wanneer geen van beide nodig is.  Bij een sloopvergunning moet een deskundig asbestverwijderingsbedrijf het asbest verwijderen. Vooraf moeten de werkzaamheden zijn gemeld bij de desbetreffende regionale Arbeidsinspectie, inclusief het aanvangstijdstip en de naam van het uitvoerend bedrijf. Bij een 'mededeling onder voorschriften' mag de bewoner de sloop zelf uitvoeren, onder voorwaarde dat de meegeleverde voorschriften worden nageleefd.
Als er noch een sloopvergunning noch een 'mededeling onder voorschriften' wordt uitgereikt, dan moeten de werkzaamheden worden uitbesteed aan een bedrijf. Dit hoeft echter geen deskundig asbestverwijderingsbedrijf te zijn. Het bedrijf moet zich wel houden aan bepaalde voorschriften. Meer over het verwijderen van asbest is te vinden in de brochures 'Asbest in en om het huis' (particulieren) en 'Asbest in bedrijven en instellingen' (bedrijven en instellingen). Beide brochures zijn verkrijgbaar bij het Distributiecentrum VROM. Bovenstaande regels voor particulieren gelden alleen voor asbesthoudende materialen die vastzitten aan een 'bouwwerk'. Als bouwwerk geldt bijvoorbeeld een huis, woonwagen, schuur, garage, tuinhuisje of vakantiewoning.

Het verwijderen van asbest in de tuin

Kleine hoeveelheden asbestafval uit de tuin, bijvoorbeeld afkomstig van asbestcement platen die gebruikt zijn als broeibak of asbestcement bloembakken, kunnen (mits goed verpakt) in principe gescheiden worden ingeleverd bij de gemeente. De eigenaar van de tuin is hiervoor verantwoordelijk. Het verwijderen van asbest dat is vrijgekomen na brand en in tuinen of op straat is terechtgekomen, moet  altijd worden verwijderd door een erkend asbestverwijderingsbedrijf. De veroorzaker van de schade is hiervoor verantwoordelijk, in principe is dat de eigenaar van het pand of perceel waarin zich de asbest bevond.

Asbestafval

Iedere gemeente beschikt over voorschriften voor het aanbieden van asbesthoudend afval, ook voor kleine hoeveelheden. Voordat asbestafval wordt aangeboden, moet eerst overlegd worden met de gemeente.
Verpakkingsvoorschriften en in de meeste gevallen ook verpakkingsmateriaal worden ter beschikking gesteld door de gemeente. Particulieren kunnen asbestafval, mits volgens de regels verpakt, in principe gratis inleveren bij het gemeentelijk afvaldepot als klein chemisch afval.

Wie betaalt de kosten?

De eigenaar van het asbest moet zelf de verwijderingskosten betalen. De overheid geeft hier geen subsidie voor. Soms draagt een gemeente bij in de kosten in de vorm van bijzondere bijstand, als de eigenaar een uitkering heeft.
De verwijderingkosten van asbest door een erkend asbestbedrijf zijn hoog.

Asbest in huis: wie is verantwoordelijk?

De eigenaar van de woning is verantwoordelijk voor de asbest. Als zich in een huis niet-hechtgebonden asbest bevindt dat onvoldoende is afgeschermd, kan de gemeente in bepaalde gevallen de eigenaar dwingen om maatregelen te nemen. Bij een huurwoning is overleg tussen bewoner en verhuurder over te nemen maatregelen nodig. De GGD of de gemeente kunnen bemiddelen. De bewoner van een koopwoning mag in principe zelf bepalen of de asbest uit de woning wordt verwijderd, tenzij er sprake is van een gevaarlijke situatie. Huiseigenaren moeten, vóór een renovatie of verbouwing waarvoor een bouwvergunning nodig is, een verplichte asbestinventarisatie doen. De gemeente moet controleren of deze inventarisatie ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.

Asbest in koopwoningen

Bij verkoop is het verplicht om asbest in huis te melden, het wordt gezien als een verborgen gebrek. Het is mogelijk dat de nieuwe eigenaar u vraagt om de woning asbestvrij op te leveren. Hiertoe bent u niet verplicht. Maar als dit met de nieuwe eigenaar wordt overeengekomen, kan dat het beste schriftelijk worden vastgelegd. De nieuwe eigenaar kan de schade (bijvoorbeeld reinigingskosten) op u verhalen als er na verhuizing nog asbest aanwezig is. Hetzelfde geldt als het asbest niet volgens de regels is verwijderd. Deze adviezen zijn gebaseerd op de huidige juridische inzichten. Het kan zijn dat er een andere uitspraak volgt als de zaak voor de rechter komt.

Asbest in huurwoningen

Bij verhuizing kan de verhuurder eisen dat de woning weer 'in oorspronkelijke staat' wordt opgeleverd. Dat betekent dat asbesthoudende materialen (bijvoorbeeld vloerbedekking) moeten worden verwijderd die tijdens de huurperiode zijn aangebracht. De verhuurder moet de huurder eerst de kans bieden om zelf het asbest te (laten) weghalen. Als dit niet gebeurt, kan de verhuurder het asbest op zijn/haar kosten laten verwijderen. De verhuurder mag hiervoor niet meer in rekening brengen dan gangbaar is voor verwijdering door een deskundig asbestverwijderingsbedrijf. Als het asbesthoudende materiaal is overgenomen van de vorige huurder is in sommige gevallen de verhuurder verantwoordelijk voor het verwijderen van het asbesthoudende materiaal. Meer informatie hierover bij VROM.

Labels en keurmerken:

KOMO-keur

Een deskundig asbestverwijderingsbedrijf is te herkennen aan het KOMO-procescertificaat 'Algemeen asbestverwijderen'.

Wetgeving

De overheid heeft in per juli 1993 beroepsmatige toepassing en verkoop van asbest (nagenoeg) verboden. Per 1 juli 1998 geldt voor particulieren een volledig verbod voor hergebruik en voor andere toepassingen van asbest in bouwwerken. Dit verbod is opgenomen in de Regeling Bouwbesluit materialen. In deze regeling is tevens opgenomen dat de gemeente de eigenaar van het asbest kan dwingen om maatregelen te nemen als zich in huis asbest bevindt dat niet-hechtgebonden is of in zeer slechte staat verkeert. Regels voor verwijdering zijn opgenomen in het Asbestverwijderingsbesluit en het latere 'Besluit tot wijziging van het Asbestverwijderingsbesluit'. De voorschriften zijn in een gemeente pas van kracht als ze in de gemeentelijke bouwverordening zijn opgenomen. Omdat uit onderzoek blijkt dat de verwijderingsregels slecht worden nageleefd, heeft VROM maatregelen aangekondigd. De normen waaraan erkende asbestverwijderaars moeten voldoen, worden verscherpt. Woningcorporaties die geen asbestinventarisatie doen, krijgen te maken met hardere sancties.

Meer informatie:

Brochures van VROM, verkrijgbaar bij het Distributiecentrum VROM: 0900 - 8052

• Asbest in en om het huis

• Asbest in bedrijven en instellingen

• Handleiding voor het verwijderen van asbesthoudende vloerbedekking

• Het gebruik van de doe-het-zelfset door particulieren

Organisaties

• Afdeling Publieksvoorlichting van het ministerie van VROM, (tel. 070 339 50 50) of bij de Informatietelefoon van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (tel. 0800-9051 (gratis)): algemene vragen over asbest

• Keuringsdienst van Waren via de Warenklachtenlijn (tel. 0800 - 0488): bij het vermoeden dat ergens asbest in zit.

• VNI installatiebedrijven: bij het vermoeden dat er asbest in de c.v.ketel zit.

• Raad voor Accreditatie (tel. 030 239 45 00): adressen van erkende laboratoria die asbestanalyses kunnen uitvoeren.

• Stichting Certificatie Asbest (www.ascert.nl): adressen van betrouwbare asbestverwijderings- en asbestinventarisatiebedrijven.

• De GGD: vragen over de gezondheidsrisico's van asbest.

• Arbeidsinspectie: toezicht op het werken met asbest (adressen via de Informatietelefoon van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (tel. 0800-9051).

Deze informatie wordt u aangeboden door het team van Perfectbouw. Wilt u meer informatie bel gerust en geheel vrijblijvend 078-6849750. Voor al uw bouwtechnische keuringen / onderzoeken kunt u contact met ons opnemen.